Σε μια απόφαση που αποτυπώνει τις μεγάλες πιέσεις που δέχεται η γερμανική αυτοκινητοβιομηχανία, η Mercedes-Benz αναστέλλει τις νέες επενδύσεις στις παραγωγικές εγκαταστάσεις της στη Γερμανία. Η διοίκηση εξετάζει πλέον ακόμη και το κλείσιμο εργοστασίων, καθώς οι διαπραγματεύσεις με τους εκπροσώπους των εργαζομένων για τη μείωση του κόστους παραγωγής παραμένουν σε αδιέξοδο.
Η Mercedes-Benz αποτελεί εδώ και περισσότερα από 100 χρόνια ένα από τα σημαντικότερα σύμβολα της γερμανικής βιομηχανικής ισχύος. Η παραγωγή αυτοκινήτων στη Γερμανία δεν είναι απλώς μέρος της ιστορίας της, αλλά συνδέεται άμεσα με την τεχνολογική της ταυτότητα, την ποιότητα κατασκευής και την εικόνα που έχει δημιουργήσει παγκοσμίως. Γι’ αυτό και η απόφαση να ανασταλούν οι περαιτέρω επενδύσεις στα γερμανικά εργοστάσια αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα, ξεπερνώντας τα στενά όρια μιας επιχειρηματικής διαφωνίας. Η ανακοίνωση έγινε στις 12 Νοεμβρίου, μέσα από εσωτερική ενημέρωση προς τους εργαζομένους, και αποτελεί την πιο πρόσφατη εξέλιξη στη συνεχιζόμενη αντιπαράθεση της διοίκησης με το συμβούλιο εργαζομένων και το ισχυρό συνδικάτο IG Metall. Ο επικεφαλής παραγωγής της Mercedes-Benz, Michael Schiebe, ξεκαθάρισε ότι το διοικητικό συμβούλιο αποφάσισε από κοινού να σταματήσει κάθε περαιτέρω επένδυση στις γερμανικές εγκαταστάσεις. Όπως εξήγησε, με την υφιστάμενη διάρθρωση του κόστους και χωρίς συμφωνία για τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας, δεν υπάρχουν οι απαραίτητες προϋποθέσεις για νέες επενδύσεις στη χώρα.
Κόστος παραγωγής έως και πέντε φορές υψηλότερο
Στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης βρίσκεται το εργατικό κόστος, το οποίο, σύμφωνα με τη διοίκηση της Mercedes-Benz, έχει δημιουργήσει ένα σημαντικό ανταγωνιστικό μειονέκτημα για τις γερμανικές μονάδες παραγωγής. Ο Michael Schiebe υποστήριξε ότι το κόστος μιας εργατοώρας στη Γερμανία μπορεί, σε ορισμένες περιπτώσεις, να είναι έως και πέντε φορές υψηλότερο σε σύγκριση με εργοστάσια της Ανατολικής Ευρώπης. Αντίστοιχα μεγάλες διαφορές εντοπίζονται και στο διοικητικό κόστος. Η συγκεκριμένη διαπίστωση αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία αν αναλογιστεί κανείς ότι οι αυτοκινητοβιομηχανίες καλούνται πλέον να πραγματοποιούν τεράστιες επενδύσεις σε νέες τεχνολογίες, ηλεκτρικά συστήματα κίνησης, λογισμικό και πλατφόρμες, την ίδια στιγμή που ο ανταγωνισμός εντείνεται και τα περιθώρια κέρδους περιορίζονται.
Η διοίκηση επιδιώκει αλλαγές που θα αυξήσουν την παραγωγικότητα, με μία από τις σημαντικότερες προτάσεις να αφορά την αύξηση του εβδομαδιαίου χρόνου εργασίας από τις 35 στις 40 ώρες, χωρίς αντίστοιχη αύξηση αποδοχών. Παράλληλα, στο τραπέζι των συζητήσεων βρίσκονται πρόσθετες παροχές και επιδόματα, όπως η συμμετοχή των εργαζομένων στα κέρδη, καθώς και ορισμένες συμπληρωματικές αποδοχές. Οι προτάσεις αυτές συναντούν έντονες αντιδράσεις από την πλευρά των εργαζομένων και της IG Metall, που θεωρούν ότι η ανταγωνιστικότητα δεν μπορεί να αποκατασταθεί αποκλειστικά μέσα από την επιβάρυνση του προσωπικού.
Στο τραπέζι ακόμη και το κλείσιμο δύο εργοστασίων
Η αναστολή των επενδύσεων δεν είναι η μοναδική εξέλιξη που προκαλεί ανησυχία. Η Mercedes-Benz εξετάζει πλέον με μεγαλύτερη σοβαρότητα το ενδεχόμενο να κλείσει παραγωγικές εγκαταστάσεις στη Γερμανία, εφόσον δεν επιτευχθεί συμφωνία για τον περιορισμό του κόστους. Ήδη από τον Σεπτέμβριο, ο Michael Schiebe είχε προειδοποιήσει ότι, χωρίς ουσιαστική πρόοδο, θα μπορούσε να καταστεί αναγκαίο το κλείσιμο δύο εργοστασίων. Το ένα αφορά μονάδα συναρμολόγησης αυτοκινήτων και το δεύτερο εγκατάσταση παραγωγής μηχανικών μερών και συστημάτων κίνησης. Μέχρι στιγμής δεν έχουν κατονομαστεί συγκεκριμένες εγκαταστάσεις, ούτε έχει ληφθεί οριστική απόφαση για το κλείσιμό τους.
Η Britta Seeger, μέλος του διοικητικού συμβουλίου με αρμοδιότητα το ανθρώπινο δυναμικό, υπογράμμισε ότι η εταιρεία επιθυμεί να αποφύγει πάση θυσία το κλείσιμο εργοστασίων. Ωστόσο, παραδέχθηκε ότι η συγκεκριμένη επιλογή πρέπει πλέον να εξεταστεί αναλυτικά, προκειμένου να διαπιστωθεί ποιες παραγωγικές μονάδες μπορούν να παραμείνουν οικονομικά βιώσιμες. Η Mercedes-Benz διαθέτει σημαντική βιομηχανική παρουσία στη Γερμανία, με εργοστάσια συναρμολόγησης στο Sindelfingen, στο Rastatt και στη Βρέμη, καθώς και εγκαταστάσεις παραγωγής εξαρτημάτων και συστημάτων κίνησης. Εάν δεν υπάρξει συμφωνία, η διοίκηση έχει αφήσει ανοιχτό ακόμη και το ενδεχόμενο τα μελλοντικά νέα μοντέλα να κατασκευάζονται αποκλειστικά εκτός Γερμανίας. Μια τέτοια εξέλιξη θα είχε ιδιαίτερη σημασία για τη μακροπρόθεσμη παρουσία της εταιρείας στη χώρα.
Η κρίση δεν περιορίζεται στη Mercedes-Benz
Οι εξελίξεις στη Mercedes-Benz αποτελούν μέρος μιας ευρύτερης κρίσης που αντιμετωπίζει η γερμανική και συνολικά η ευρωπαϊκή αυτοκινητοβιομηχανία. Η υποχώρηση των πωλήσεων στην Κίνα, η ενίσχυση των εγχώριων κινεζικών κατασκευαστών, οι εμπορικοί δασμοί, το υψηλό ενεργειακό και εργατικό κόστος, αλλά και οι μεγάλες επενδύσεις που απαιτεί η μετάβαση στην ηλεκτροκίνηση, έχουν δημιουργήσει ένα εξαιρετικά απαιτητικό επιχειρηματικό περιβάλλον. Για τη Mercedes-Benz, η κινεζική αγορά υπήρξε επί σειρά ετών μία από τις σημαντικότερες πηγές πωλήσεων και κερδοφορίας. Ωστόσο, η αυξανόμενη προτίμηση των Κινέζων καταναλωτών προς τις εγχώριες μάρκες και η ενίσχυση του ανταγωνισμού στην κατηγορία των πολυτελών αυτοκινήτων έχουν περιορίσει σημαντικά τη δυναμική των ευρωπαϊκών κατασκευαστών.
Αντίστοιχες πιέσεις αντιμετωπίζει και η Volkswagen, η οποία έχει προχωρήσει σε εκτεταμένο πρόγραμμα αναδιάρθρωσης, ενώ προβλήματα καταγράφονται και στους μεγάλους προμηθευτές της αυτοκινητοβιομηχανίας. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση της Schaeffler, η οποία ανακοίνωσε την κατάργηση 3.460 θέσεων εργασίας και το κλείσιμο πέντε εγκαταστάσεων στην Ευρώπη, εκ των οποίων οι τέσσερις βρίσκονται στη Γερμανία. Το πρόβλημα, επομένως, δεν αφορά αποκλειστικά μια εταιρεία, αλλά ένα ολόκληρο βιομηχανικό μοντέλο που καλείται να προσαρμοστεί σε συνθήκες πολύ διαφορετικές από εκείνες των προηγούμενων δεκαετιών.
Μια απόφαση με ιδιαίτερη σημασία για το μέλλον
Η αναστολή των επενδύσεων δεν σημαίνει ότι η Mercedes-Benz εγκαταλείπει τη Γερμανία. Σηματοδοτεί, όμως, μια σημαντική αλλαγή στη στάση της απέναντι στην εγχώρια παραγωγή και ενισχύει την πίεση για συμφωνία με τους εκπροσώπους των εργαζομένων. Το επόμενο διάστημα θα αποδειχθεί καθοριστικό για την πορεία των διαπραγματεύσεων και για το αν η εταιρεία θα επανεξετάσει την απόφασή της ή θα προχωρήσει σε ακόμη πιο δραστικές κινήσεις. Πέρα όμως από την έκβαση των συζητήσεων, υπάρχει ένα ευρύτερο ζήτημα. Όταν ένας από τους ιστορικότερους και ισχυρότερους κατασκευαστές πολυτελών αυτοκινήτων παγώνει τις επενδύσεις στην ίδια του τη χώρα, το μήνυμα για την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής βιομηχανίας είναι ιδιαίτερα ανησυχητικό. Και ίσως αυτό να είναι το σημαντικότερο στοιχείο της συγκεκριμένης είδησης. Ότι ακόμη και για μια εταιρεία με το μέγεθος, την ιστορία και την τεχνογνωσία της Mercedes-Benz, η παραγωγή αυτοκινήτων στη Γερμανία δεν θεωρείται πλέον αυτονόητα ανταγωνιστική.
